عملگرها و محاسبات ➕➖

یاد می‌گیریم چطور با پایتون محاسبات انجام بدیم!

عملگرهای ریاضی

پایتون همه عملگرهای ریاضی اصلی رو پشتیبانی می‌کنه:

عملگرهای ریاضی پایه

a = 10
b = 3

print("جمع:", a + b)        # 13
print("تفریق:", a - b)      # 7
print("ضرب:", a * b)        # 30
print("تقسیم:", a / b)      # 3.333...
print("تقسیم صحیح:", a // b) # 3
print("باقیمانده:", a % b)  # 1
print("توان:", a ** b)      # 1000

عملگرهای تخصیص مرکب

x = 5
x += 3   # معادل x = x + 3 → 8
x -= 2   # معادل x = x - 2 → 6
x *= 4   # معادل x = x * 4 → 24
x /= 3   # معادل x = x / 3 → 8.0
x //= 2  # معادل x = x // 2 → 4.0
x %= 3   # معادل x = x % 3 → 1.0
x **= 2  # معادل x = x ** 2 → 1.0

عملگرهای مقایسه‌ای

این عملگرها برای مقایسه دو مقدار استفاده می‌شن و نتیجه Boolean برمی‌گردونن:

عملگرهای مقایسه‌ای

x = 10
y = 5

print("مساوی:", x == y)      # False
print("نامساوی:", x != y)    # True
print("بزرگتر:", x > y)      # True
print("کوچکتر:", x < y)      # False
print("بزرگتر مساوی:", x >= y) # True
print("کوچکتر مساوی:", x <= y) # False

💡 نکته: عملگرهای مقایسه‌ای می‌تونن برای مقایسه رشته‌ها هم استفاده بشن (بر اساس ترتیب الفبایی):

print("apple" < "banana")  # True
print("cat" > "dog")       # False

عملگرهای منطقی

برای ترکیب شرایط مختلف استفاده می‌شن:

عملگرهای منطقی

age = 25
has_license = True
has_car = False

# AND - هر دو شرط باید True باشند
can_drive = age >= 18 and has_license
print("می‌تونه رانندگی کنه:", can_drive)  # True

# OR - حداقل یکی از شرط‌ها باید True باشد
can_rent_car = has_license or has_car
print("می‌تونه ماشین اجاره کنه:", can_rent_car)  # True

# NOT - معکوس کردن مقدار Boolean
cannot_drive = not can_drive
print("نمی‌تونه رانندگی کنه:", cannot_drive)  # False

🎯 نکته: پایتون از Short-circuit Evaluation استفاده می‌کنه. یعنی اگر نتیجه از قبل مشخص باشه، بقیه شرایط رو بررسی نمی‌کنه.

تقدم عملگرها

پایتون برای محاسبات از قوانین تقدم عملگرها پیروی می‌کنه:

ترتیب تقدم عملگرها

result = 2 + 3 * 4  # ضرب اولویت دارد: 3*4=12 → 2+12=14
print(result)       # 14

result = (2 + 3) * 4  # پرانتز اولویت دارد: 2+3=5 → 5*4=20
print(result)       # 20

# ترتیب تقدم از بالا به پایین:
# 1. پرانتز: ()
# 2. توان: **
# 3. ضرب و تقسیم: * / // %
# 4. جمع و تفریق: + -
# 5. مقایسه: == != > < >= <=
# 6. NOT: not
# 7. AND: and
# 8. OR: or

تمرین! 🧠

یک برنامه بنویس که دمای فارنهایت رو به سلسیوس تبدیل کنه. فرمول تبدیل: C = (F - 32) * 5/9. سپس بررسی کن اگر دمای سلسیوس کمتر از 0 بود، چاپ کن "یخ زده!"، اگر بین 0 تا 30 بود "خنک"، و اگر بیشتر از 30 بود "گرم".

جواب تمرین

# تبدیل فارنهایت به سلسیوس
fahrenheit = 77  # می‌تونی این مقدار رو تغییر بدی
celsius = (fahrenheit - 32) * 5 / 9

print(f"{fahrenheit}°F = {celsius:.2f}°C")

# بررسی وضعیت دما
if celsius < 0:
    print("وضعیت: یخ زده!")
elif celsius <= 30:
    print("وضعیت: خنک")
else:
    print("وضعیت: گرم")

درس قبلی

درس ۳ از ۱۶

درس بعدی: کنترل جریان